Willem en Lien van Werven:
‘Hoe donker moet het worden voordat
mensen zich aan Jezus overgeven?’
Wie wel eens heeft deelgenomen aan de Deel & Groeiweekenden van OR, kent ze al: Willem en Lien van Werven. Het gastvrije echtpaar ontvangt tijdens zo’n weekend graag alle deelnemers in een tent op hun erf of in hun huis in Gasselternijveenschemond, op de rand van Groningen en Drenthe. “Ja, waarom niet? We wonen hier buitengewoon mooi,” verklaart Willem nuchter.
Die nuchterheid doorspekt het hele gesprek met Willem en Lien. Neem nu de vraag naar hun befaamde gastvrijheid. Daarop zegt Willem: “Dat doen we niet zozeer
omdat het een bijbelse opdracht is, maar het past gewoon bij ons karakter.” Zo kan het gebeuren dat er Leidse studenten bij hen thuis rondlopen, die in het kader van de studie culturele antropologie onderzoek doen op het platteland.
Goud
Willem is sinds zijn tienertijd christen. “Heel bewust,” vertelt hij, “hoewel er bij ons thuis niet aan geloof werd gedaan. Maar in de oorlogsjaren groeide ik bij mijn oom en tante op en die stuurden me naar de zondagsschool en namen me mee naar de kerk. Op mijn 14e zocht ik antwoord op de vraag of God bestond. Als dat zo was, wilde ik dat heel concreet horen. En dat gebeurde op een dag. Ik hoorde duidelijk een stem die sprak: ‘Mijn genade is u genoeg’. Dat was voor mij voldoende. Als je veertien jaar bent en je hoort zoiets, dan tekent dat je diepste innerlijk; daar kun je altijd op terugvallen.”
Twee jaar later kreeg hij verkering met Lien die uit een gelovig ‘nest’ kwam. Haar omgeving was kritisch. Tegen Lien werd gezegd: “Kun je niet iets beters vinden?” Maar Lien zei direct: ‘Wie zonder zonde is, werpt de eerste steen’. Een antwoord dat goud waard was: ze zijn nu vijftig jaar bij elkaar!
Twaalf ambachten
Lien en Willem zijn niet bepaald een doorsnee stel. Zo heeft Willem nogal wat baantjes gehad. “Ik was van twaalf ambachten maar gelukkig… geen dertien ongelukken.” Het echtpaar Van Werven is ook niet doorsnee als het gaat om een voorkeur voor één bepaalde kerk. Willem: “In het begin van ons huwelijk gingen we naar de Hervormde kerk, maar omdat Lien in de verpleging zat en onregelmatige diensten draaide, gingen we vaak naar een kerk dichtbij het ziekenhuis. Het maakte niet uit welke. Deze periode heeft van meet af aan onze blik verruimd. We hebben geen enge kerkbelevenis. Ik pas ook moeilijk in een kerk. Soms kan ik dat wat ik om me heen zie, niet rijmen met dat wat Gods Woord zegt. Het gaat weliswaar om beleven en dat is voor ieder verschillend, maar het moet wel stroken met wat er geschreven staat. Mensen volgen vaak kritiekloos wat hun wordt voorgelegd.”
Lien kijkt haar man aan en zegt: “Dat is altijd jouw kracht en zegen geweest: dat je een luis in de pels van een kerk bent en dingen doorgeeft die je signaleert. Dat houdt het kerkvolk wakker, ook al word je de ene keer gewaardeerd en de andere keer verguisd.”
Lien zelf zit zo’n beetje bij twee kerken. Ze zit in de vrouwengroep van de ene en in de gebedsgroep van een andere kerk. “Dat tekent ons leven. We zijn niet gebonden. Wel is het zo dat als we christenen ontmoeten, bijvoorbeeld op vakantie, we ons met elkaar verbonden voelen.”
Gek van verdriet
Elf kinderen hebben Lien en Willem op de wereld gezet, maar drie jongetjes overleden na hun geboorte. Een enorm verdriet en gemis. Toch zijn Willem en Lien, nu ze terugblikken, enorm dankbaar dat God hen door die periode heeft geleid. Willem: “Dat is het mooie van geloof. We hebben de avond dat ons eerste kind aan de kant werd gelegd – zo heette dat -, God gedankt dat Hij erbij was. We hebben daarna samen gezongen. In ons hart overheerste een rust die alle verstand te boven ging, want normaal gesproken word je gek van verdriet en heb je psychische hulp nodig. Ook toen ons tweede kind overleed en later nog eens, hebben we het in alle rust kunnen verwerken.”
Lien: “Van deze periode heb ik geleerd dat je de moeilijkheden op je weg niet opzij moet schuiven, maar dat je erdoor heen moet. Als ik bijvoorbeeld iemand zag lopen met een kinderwagen, die op hetzelfde moment als ik was uitgerekend, dan wilde ik weglopen. Maar ik koos ervoor om te vragen hoe het met haar en de baby ging, ook al deed dat enorm zeer.” Willem benadrukt: “We hebben ons nooit afgesloten voor verdriet, maar zijn er dwars doorheen gegaan. Met de enorme zekerheid dat God machtig en trouw is. Hij zal ons behoeden, waar we ook zijn. Zelfs als we falen, is Hij aanwezig.” Ook toen het met Lien minder goed ging. “Ik heb nadat onze vierde zoon werd geboren, gezond en in leven blijvend, een psychose gehad. Ik kon niet bevatten dat hij gezond was. Gelukkig ben ik vrij snel hersteld van mijn depressiviteit.”
Ravijn
Evangeliseren op de manier zoals OR doet – bijvoorbeeld met het schetsbord de straat op -, doen Willem en Lien niet. Willem: “Het Evangelie voorleven werkt beter dan erover praten. Als je in de dagelijkse dingen je weg met God gaat, dan merk je vanzelf wat Christus van je vraagt. Bijvoorbeeld tot zegen zijn voor anderen, elke dag weer. Paulus zei: ‘Wees vriendelijk’. Hm,” lacht Willem meteen, ”dat is voor mij moeilijk. Ik vind het lastig om ontvankelijk te zijn voor signalen van anderen en dan niet meteen vanuit mijn emotie te reageren. Maar het gaat steeds beter.”
Willem vindt dat je er geen doekjes om moet winden dat je christen bent. “Je mag laten zien dat je een status hebt omdat je gered bent. Je bent lid van een koninkrijk! Dat betekent dat je minder onder de wind van allerlei leer en je omgeving hoeft te leven.” Lien: “Dan leef je op een niveau van rust die ook anderen weer kan inspireren. Maak daar gebruik van! Als jouw mening wordt gevraagd, maar je geeft hem niet, of je zegt a en doet b, dan komt dat niet over.”
Willem geeft een voorbeeld uit zijn eigen leven: “Ik deed een opleiding in de jaren zeventig om te kunnen werken in de jeugdzorg. Het grote woord was dialoog. Je moest altijd in dialoog blijven met wie of over wat dan ook; ik vind dat de pest voor de ontwikkeling van principiële zaken als geloof. Ik vind dat je niet in dialoog moet gaan, maar dat je er gewoon moet zijn en moet laten zien wie je bent. Op die manier bereik je veel moslims niet door woorden maar door daden, zodat zij zullen zien: hé, die beleeft iets bijzonders. Dan pas kom je in gesprek (geen dialoog…). Enfin, ik moest ook het marxisme leren. Ik raakte in gesprek met mijn docent en hij zei: ‘We komen met onze visies dichtbij elkaar.’ Ik zei: ‘Oké, maar er blijft een ravijn tussen ons in staan. Jouw streven om de maatschappij te veranderen vanuit een marxistische visie is gedoemd te mislukken. Ieder mens neemt zichzelf mee. Wie kent een mensenhart? Ook in bijvoorbeeld communistische landen verrijkt de top zichzelf. Dat is het zondige in de mens.’ Ja, ik ben altijd erg duidelijk geweest in mijn standpunten, anders help je een ander niet verder. Je moet je getuigenis niet laten belasten door wat je omgeving zegt of door problemen die in je leven ontstaan. Zodra dat wel gebeurt, laat je een stukje van je zekerheid en vrijmoedigheid afnemen.”
Verstikkende welvaart
Lien houdt ‘toevallig’ een boekje in haar handen van Corrie ten Boom: Spiegel van Gods heerlijkheid waarin het gaat over zekerheid. Lien geeft vanavond een inleiding daarover op de gebedskring in Stadskanaal. “Ik vind die boekjes prachtig, omdat Corrie zo openhartig over het geloof vertelt. Zij zegt bijvoorbeeld: ‘Wat heeft een christen als het in de wereld donker is? Zekerheid!’ Het meest donkere aspect van onze wereld vind ik wel dat er mensen zijn die weten dat geloof zekerheid geeft, maar het niet willen of kunnen ‘pakken’.”
Willem: “Hoe donker moet het worden voordat mensen bereid zijn zich aan Jezus over te geven? Ik zie vaak een verharding die ook te maken heeft met onze luxe, onze welvaart. Welvaart is verstikkend voor het geestelijke leven. Immers, zolang het water rustig is, ga je geen reddingsboei pakken.”
Lien: “Soms zijn er mensen die pijn en verdriet ervaren in hun gezin of in de kerk en daarom van het geloof afhaken. Maar toch geloof ik dat iedereen verantwoordelijk is voor zijn eigen keuzes, ondanks verdriet en moeite. Op de gebedskring wordt wel eens gezegd: ‘Bij die of die hoef je niet met geloof aan te komen, want die wil er niets mee te maken hebben.’ Ik zeg dan altijd: ‘Het feit dat hij er niets mee te maken wil hebben, wil niet zeggen dat hij er niet mee bezig is. Ik heb een vriendin die weliswaar christelijk is opgevoed, maar nu afgeeft op het geloof. Als ik een kruisje draag, reageert ze negatief . Dat zegt genoeg. Wanneer is een mens hulpeloos? Als hij doodgaat en niet voor Jezus heeft gekozen. Tot die tijd kunnen we volop getuigen van ons geloof.”
Tekst: Monique Roubos
